
بعد از تبلیغات تجاری و ادعای راهنمای اتریشی کوهستان "لوکاس فورتنباخ" مبنی بر استفاده از داروی "زنون" برای هم هوایی سریع تر، کمیسیون پزشکی فدراسیون جهانی کوهنوردی UIAA روز چهارشنبه 22 ژانویه 2025 با صدور بیانیه ای به خطرات استفاده از آن هشدار داد و یادآوری کرد که زنون در لیست مواد ممنوعه آژانس جهانی ضد دوپینگ قرار دارد.
کمیسیون یاد شده با اشاره به گزارش ها و مکاتبات متعددی که از کوهنوردان دریافت کرده و استعلام شده که آیا استنشاق زنون تاثیر مثتبی بر پاسخ بدن برای انطباق با هوای رقیق در ارتفاع دارد، بیانیه ای صادر کرده و به نقش این کمیسیون در ارائه اطلاعات علمی در قالب توصیه های ایمنی و بهداشتی مبتنی بر واقعات تاکید داشته که توسط متخصصان ارزیابی و غالبا در مجلات علمی در اختیار عموم قرار می گیرد.
طبق مستندات موجود شواهدی دال بر اینکه استنشاق زنون عملکرد فرد را در کوهستان بهبود می بخشد، وجود ندارد و استفاده نامناسب از آن می تواند خطرناک باشد، اگرچه یک بار استنشاق آن می تواند به طور قابل توجهی آزادسازی اریتروپویتین را افزایش دهد اما این افزایش بیشتر از چهارهفته ادامه پیدا نمی کند و هیچ تغییری در گلبول های قرمز خون و در نهایت هم هوایی بهتر در ارتفاع ندارد.
هم هوایی، فرآیند پیچیده ای است که اندام ها/سیستم های مختلف مانند مغز، ریه ها، قلب، کلیه ها و خون را به درجات مختلف تحت تاثیر قرار می دهد، این فرآیند هنوز به طور کامل شناخته نشده، از آنجایی که تغییرات فیزیولوژیکی روزها تا هفته ها طول می کشد تا بر ارگانیسم تاثیر بگذارد، از نقطه نظر فیزیولوژیکی یک بار استفاده از این دارو نمی تواند کلید سازگاری یا افزایش عملکرد باشد. به طور خاص برای اریتروپویتین، هدف زنون افزایش گلبول های قرمز خون است که هفته ها طول می کشد بنابراین انتظار نمی رود استفاده درست قبل از صعود تفاوتی درهموگلوبین، هماتوکریت یا عملکرد داشته باشد.
علاوه بر این، زنون از سال 2014 در لیست مواد ممنوعه آژانس جهانی ضد دوپینگ WADA قرار گرفته است، ممنوعیت استفاده از مواد تقویت کننده، عملکرد را فقط می تواند برای ورزش هایی اعمال کند که مشمول قوانین آژانس باشند بنابراین به طور مثال شامل ورزش رقابتی یخ نوردی است نه کوهنوردی در ارتفاعات .
زنون یک گاز بیهوش کننده است و اثرات نامطلوب و خطرناکی برای سلامتی دارد به این معنی که در یک محیط نظارت نشده می تواند موجب اختلال در عملکرد مغز، اختلال تنفسی و حتی مرگ شود.
در مطالعه ای مشخص شد تجویز آن به عنوان آرامبخش در دوزهای توصیه شده برای کوهنوردی استفاده شده اما حتی آرامبخش خفیف نیز در محیط های بالقوه خطرناک کوهنوردی در ارتفاعات مضر می باشد.
زنون به ندرت در پزشکی استفاده می شود و درهمه کشورها تایید نشده است، استفاده از آن باید در اتاق عمل به عنوان آرامبخش پروسه ای توسط متخصص بیهوشی باشد و خارج از این محدوده، مبنای علمی ندارد و با خطرات بهداشتی ناشناخته روبرست و باید مردود اعلام شود.
روش های شناخته شده در هم هوایی ایمن در این لینک قبلا از سوی UIAA اعلام شده است.
بیانیه کمیسیون پزشکی که توسط کمیسیون کوهنوردی همین فدراسیون مورد حمایت قرار گرفته شامل کوهپیمایی، کوه نوردی و سنگنوردی است و یکی از اهداف این اعلامیه معرفی هنجارهای پذیرفته شده عمومی است که در صدد بهینه سازی آن است و شامل اخلاق و سبکی است که با آن صعود می کنیم و ملاحظات زیست محیطی و اجتماعی که باید از آنها آگاه باشیم. قرار است فدراسیون یاد شده بیانیه کاملتری در این ارتباط منتشر کند.
UIAA